Leesverslag 'Indische Tantes'

Titel: Indische Tantes
Schrijfster: Yvonne Keuls
Aantal pagina’s: 61
ISBN: 90 263 1715 8

Samenvatting
Indische Tantes vertelt kleine stukjes levensloop van vijf oude, Indische rotten: Tante Toetie, Tante Mekkie, Tante Dé, Tante Bé en Tante Bel. Vanuit de ogen van de schrijfster zelf loopt men mee tijdens de laatste, bewogen weken van de vijf Tantetjes, waarin ze per hoofdstuk een nieuwe gebeurtenis verteld.
Ruzie over placemats, ziekenhuisbezoeken, sterfte van dierbaren en het vullen van gaatjes: alles wordt beschreven en verteld vanuit de ogen van Yvonne Keuls. Regelmatig komt men in deze beschrijvingen ook bekende plekken van het mooie Den Haag tegen.
 In het laatste hoofdstuk plaatst zij zichzelf op de voorgrond: ze gaat terug naar haar geboorteland India, om daar haar dromen te ontmoeten. Als ze die eenmaal is tegengekomen, kan ze ook weer met een gerust hart vertrekken.

Verwachting
Ik had bij het pakken van dit boek geen al te hoge verwachtingen: het boek telt immers maar 60 bladzijden en beschrijft enkel het leven van vijf oude dametjes. De voorkant van het boek is niet al te spetterend en ook de achterflap wist mij niet enthousiast te maken of te overtuigen van het plezier dat het lezen met zich mee zou brengen.
Daarnaast is de schrijfster Yvonne Keuls mij niet bekend, wat het ook weer lastiger maakte om warm te draaien voor dit dunne boekje.
Al met al was het met mijn verwachtingen dus redelijk slecht gesteld.

Motieven
1) Liefde: in het boek wordt men zo ongeveer elke bladzijde bestookt met een hoog gehalte aan liefde: liefde van de Indische Atjehstrijders voor elkaar, liefde van Yvonne Keuls voor haar dierbare dames en liefde voor de grote stad Den Haag.
2) Verbazing: verbazing loopt als een rode leidraad door het hele verhaal heen: de Indische Tantes zijn in hun veertiger jaren naar Nederland geëmigreerd, maar zijn nog steeds niet volkomen ingeburgerd. Zo wordt er een heel hoofdstuk gewijd aan het kopen van een placemat, waar de nodige ruzie om ontstaat. Telkens weer vallen de monden van de oude dames open, wanneer zij weer iets stoms uit de Nederlandse cultuur ontdekken.
3) Dood: dit motief valt moeilijk te omzeilen, in een boek over 5 dames in hun tachtigste levensjaren. Veel dierbaren vallen tijdens het boek weg en ook één van de hoofdpersonen moet het al vroegtijdig ontgelden. De dood is overal op de loer, vooral als er sprake is van 5 verbeten tantes.
4) De Indische keuken: dit motief valt te omschrijven als ietwat opmerkelijk. Toch valt dit heerlijke gebeuren onder een motief uit het verhaal. De Indische Tantes konden niet veel meenemen uit hun geliefde India, behalve hun geliefde voedsel. In voor –en tegenspoed trekken de dames van alles tevoorschijn: tijdens ziekenbezoeken neemt men vele rantangs (etensdragers) mee, de dokter wordt bestookt met zelfgemaakte saté en zelfs tijdens een begrafenis kunnen de dames het niet laten om even bij de Albert Heijn te stoppen, voor wat ketjap, sherry, sambal en blikken peren op sap.

Thema
De algemene gedachte van ‘Indische Tantes’ was al in het eerste hoofdstuk duidelijk: het verlangen terug te keren naar Indonesië. De dames kunnen maar niet wennen aan de Hollandse gewoonten en de domheid van de Nederlanders. Tijdens elk hoofdstuk komt de Indische keuken naar voren en haalt men gedachten aan het goede oude Indonesië naar voren.

Beoordeling
Schrijfstijl: Yvonne Keuls heeft mij weten te boeien door haar simpele schrijfstijl. Ze heeft zich met haar vocabulaire niet hoeven uit te sloven en wist het simpel te houden met haar korte, vlotte hoofdstukken. Haar verhaal bestaat uit een afwisseling van gedachten, beschrijvingen en gebeurtenissen en dit maken het tot één, organisch geheel. Vaak worden beschrijvingen echter langdradig en vervelend om te lezen, maar ook dit weet de schrijfster in te perken: al haar waarnemingen zorgen ervoor dat de lezer zich goed kan inleven in de situatie.
Citaat: ‘Maar om dat alles heen stond nog steeds de witte muur. Op verschillende plaatsen half afgebrokkeld, maar bij de grote boom, waar vroeger het zitje had gestaan, nog volledig intact. Oog in oog met mijn witte muur…’ (Hoofdstuk ‘De steen geworden droom’, bladzijde 60.)
Inhoud: Qua personages wist Yvonne Keuls mij te interesseren. Ze schreef over 5 geëmigreerde tantetjes die zich moesten zien te redden in het drukke Den Haag. Dit wist zij uitstekend te doen en ze wist hun strubbelingen zeer goed te weergeven, wat het zeer interessant maakte om te lezen.
Het gekozen vertelperspectief kwam ook zeer goed tot zijn recht: door het verhaal vanuit haar eigen ogen te beschrijven, creëert ze een objectieve sfeer waarin ze soms zeer goed haar verbazing over deze typische personages weet weer te geven.

Eindoordeel‘Indische Tantes’ van Yvonne Keuls was een plezierig boek om te lezen. Ze weet een organisch gehele te creëren door vanuit haar eigen ogen te vertellen, alhoewel ze de denkwijze van de emigranten goed blijft verwoorden. De lezer wordt meerdere malen aangenaam verrast door de ietwat vreemde acties van de tantes wat voor een aangename portie aan humor zorgt. De uiteindelijke doorslag is toch wel het feit dat Keuls een verrassend leuk boek weet te maken van enkel dagelijkse beschrijvingen en problemen, waar wij normaliter helemaal niet bij stil staan.
Citaat: ‘Vrijdag kan zij niet komen ja, dan komt de loodgieter voor de swaanhals, zo vervelend, de swaanhals verstopt, misschien wel kapot, moet ik een nieuwe kopen..’ (Hoofdstuk ‘Magnetiseus’, bladzijde 20).
Aan het begin van dit verslag meldde ik dat ik amper verwachtingen had van dit boek. Het boek wist mij toch positief te verrassen en liet mij de naam Yvonne Keuls onthouden. Concluderend kan ik dus wel stellen dat dit dunne boekje toch een plezier was om te lezen, zeker wanneer men in tijdnood zit en als de wiedeweerga een leesverslag moet posten.

Tobias Wouters

Verwerkingsopdracht 'Proeve van Kleine Gedigten voor Kinderen'

De verlichting

De Verlichting is een brede stroming, ontstaan in de 17^e eeuw. In deze periode ontstond een culturele stroming van intellectuelen in Europa met als doel het gebruik van de rede en het filosoferen te bevorderen. Na een donkere periode, de Middeleeuwen, waarin de Kerk en de vorsten het hele denken en leven van de mens bepaalden, wilde men nu eens zélf het verstand gaan gebruiken. Het geloof dat men alles kon oplossen door de rede, het verstand te gebruiken ontstond en men begon te geloven dat het hele bestaan van de aarde met al haar natuurkundige wetten, te ontrafelen viel. Men ging zelfs zo ver, dat God niet meer werd gezien als almachtig heerser en dagelijks bestuurder, maar meer als klokkenmaker: Hij had de aarde zó gemaakt en gevuld met natuurkundige wetten, dat alles vanzelf ging en Hij er niet meer naar om hoefde te kijken. 

De voorstanders van de Verlichting bestreden het bijgeloof, misbruik van recht in kerk en staat, intolerantie en kwamen op voor duidelijke en vaste grondrechten. Het hele denken over de politiek, wetenschap, de economie, cultuur, de opvoeding en de religie in de Westerse wereld werd vervangen door een meer positieve instelling. Leuzen als ‘Memento mori’ werden nu vervangen door het positieve ‘Carpe Diem’.

Hiëronymus van Alphen

Een bekend dichter uit de tijd van de Verlichting is Hiëronymus van Alphen (1746 – 1803). Deze dichter uit Gouda schreef vele gedichten, in het bijzonder voor kinderen (waaronder ‘Proeve van Kleine Gedigten voor Kinderen’). In deze gedichten komt een moderne visie naar voren: hij beschouwt het kind als een tabula rasa, een onbeschreven blad, dat deugden als gehoorzaamheid, eerbied voor de ouders en God en bescheidenheid aangeleerd kon worden. Daarnaast vond hij dat kinderen spelenderwijs moesten kunnen leren (‘Mijn speelen is leeren, mijn leeren is speelen, en waarom zou mij dan het leeren verveelen?’).

Nadat de Republiek in 1795 was ingestort, legde Van Alphen zijn taak als Thesaurier-generaal (minister van financiën) neer, aangezien hij overtuigd Orangist (prinsgezinde) was. In de periode 1795 – 1803 maakte hij veel mee: twee zoons, een kleinzoon en zijn schoondochter overleden en in 1803 moest ook hij het ontgelden; hij overleed aan een beroerte.

Betoog

Mij rest de vraag nu: is ‘Proeve van Kleine Gedigten voor Kinderen’ representatief voor de Verlichting uit de 18^e eeuw? Deze vraag is zeer moeilijk te beantwoorden, aangezien ik al lezend argumenten tegenkwam waarom deze dichtbundel níét tot de Verlichting behoort en waarom hij wél tot deze stroming gerekend kan worden.

Allereerst zou men Hiëronymus’ werk wel tot de Verlichting kunnen rekenen, omdat hij een zeer modern en voortschrijdend beeld hanteert over de opvoeding van kinderen. Het kind moet volgens Van Alphen niet met harde, maar met zachte hand opgevoed worden en in staat worden gesteld om spelenderwijs te leren en erachter te komen welke daden het kind wel en niet kan verrichten. Zo schrijft hij in het gedicht ‘Het gebroken glas.’ over Cornelis, die een raam heeft gebroken terwijl hij een venster aan het verven was (Cornelis had een glas gebroken, voor aan de straat. Schoon hij de stukken had verstoken, hij wist geen raad.). Hij heeft besloten dat liegen geen optie is (het kind komt er zelf achter wat goed en fout is) en biecht alles op aan zijn moeder. Tot zijn grote verrassing wordt deze niet kwaad, maar geeft hem juist een zoen (‘Kom Keesje lief! Hou op met krijten, zei moeder toen: ‘k wil u die misslag niet verwijten, hij kreeg een zoen.’). Dit principe van vallen en opstaan, ziet men ook terug in Van Alphen’s beroemde gedicht ‘De pruimenboom.’.

Hierin komt Jantje in de verleiding om een paar pruimen van de boom te stelen, maar hij bedenkt zich net op tijd (‘Maar ik wil gehoorzaam wezen, en niet plukken: ik loop heen. Zou ik, om een hand vol pruimen, ongehoorzaam wezen? Neen.). Dan komt hij zijn vader tegen, die hem heeft staan bespieden. Als beloning voor zijn goede gedrag krijgt Jantje dan alsnog zijn pruimen.

Daarnaast schrijft Van Alphen gedichten waarin hij de bijgelovigheid van de bevolking bestrijdt (zie kopje ‘De verlichting’). Zo schrijft hij het volgende gedicht, genaamd ‘Klaasje en Pietje’:

Klaasje: ‘Pietje, zo gij niet wilt deugen, dan verschijnt de zwarte man.’
Pietje: ‘Klaasje foei, dat is een leugen! Laat hem komen, als hij kan.
            Die aan zulk een man gelooft, is van zijn verstand beroofd.’Dit gedicht is een duidelijk voorbeeld van een Verlicht gedicht.

  

Van Alphen schrijft echter ook gedichten, waaruit blijkt dat hij helemaal níét tot de Verlichting mag worden gerekend. In de inleiding bleek dat een belangrijk kenmerk van de Verlichting de afname van Gods invloed is. De fanatieke deelname aan de Kerk wordt steeds minder en men probeert zich zonder deze God te redden. Hiëronymus betrekt God echter ontzettend veel in zijn gedichten. Gedichten als ‘De godsdienstigheid’ en ‘Jesus’ staan volledig in het teken van de religie, en ook in andere gedichten voert de moralistische God de boventoon. Een verklaring hiervoor zou echter kunnen zijn, dat Van Alphen God gebruikt om kinderen goed op te voeden: telkens weer wijst hij de kinderen op het feit dat zij moeten gehoorzamen aan hun ouders, net zoals ze moeten gehoorzamen aan God. Het wordt namelijk duidelijk dat hij in zijn gedichten niet doelt op God in de vorm van religie, maar op God in de vorm van opvoeder.

Concluderend wil ik stellen, dat ‘Proeve van Kleine Gedigten voor Kinderen’ representatief is voor het Verlichte gedachtegoed uit de 18^e eeuw. Ook al schrijft Van Alphen veel over God, voldoet hij wel aan de vele andere kenmerken van de Verlichting en gebruikt hij deze God puur als voorbeeld voor de opvoeding van het kind.
De gedichten korte gedichten van Van Alphen zijn zeker een aanrader: korte, vlotte en rijmende gedichtjes met een moralistische ondertoon maken het een plezier om te lezen.   

Verwerkingsopdracht 'Max Havelaar'

De Romantiek

De Romantiek is een stroming, komend uit eind achttiende en begin negentiende eeuw, die is ontstaan als reactie op de Verlichting. Tijdens de Verlichting wilde men niet meer denken aan de donkere Middeleeuwen die zij eerder hadden meegemaakt; ten tijde van deze Middeleeuwen hadden de kerken en vorsten de overhand en deze vertelden de bevolking dan ook hoe de wereld en de maatschappij volgens hen in elkaar zat. Men wilde af van dit idee en ontwikkelde de overtuiging dat de mens alles kon verklaren door maar het verstand te gebruiken. Na deze periode van Verlichting kreeg de mens een nieuwe ingeving. In plaats van de ratio wilde men nu meer de nadruk leggen op het gevoel en zo ontstond de Romantiek. In deze stroming stelde men onder andere het voelen boven het denken, het subjectieve boven het objectieve, kunst boven wetenschap, het spirituele boven het materiële en kwaliteit boven kwantiteit.

Multatuli

Multatuli, een pseudoniem voor Eduard Douwes Dekker, leefde ten tijde van de Romantiek. Hij werkte als ambtenaar in het tegenwoordige Indonesië, waar zijn afkeer voor het uitbuiten van de Indonesische bevolking werd wakker geschud. Na vele omwegen, gepaard gaande met vallen en opstaan, kwam Dekker terecht in de provincie Lebak, te Java. Hij werd aangesteld als assistent-resident en vestigde zich in Rangkasbitung. Ook hier was het noodlot Dekker niet gunstig gezind: nadat hij de regent tevergeefs had aangeklaagd wegens machtsmisbruik, diende Dekker zijn ontslag in en vertrok hij weer naar Europa. Hier schreef hij in 1859 zijn beroemde boek Max Havelaar, of de koffij-veilingen der Nederlandsche Handels-Maatschappij, waarin hij in feite een deel van zijn eigen leven beschrijft en een aanklacht doet tegen het uitbuiten van de Indonesische bevolking door de Nederlanders.

Betoog

Er wordt wel eens geroepen dat de Romantiek nooit tot uiting is gekomen in Nederland. Dat we naar Duitsland moeten om echte Romantische literatuur te lezen. Nadat ik de ‘Max Havelaar’ had uitgelezen, kwam ik echter tot hele andere conclusies. De ‘Max Havelaar’ van Multatuli is representatief voor het Romantisch gedachtegoed. Dit ga ik met verschillende argumenten onderbouwen.

Allereerst komt een duidelijk kenmerk van de Romantiek naar voren in het gehele verhaal, de kern van het boek. Multatuli’s gehele aanklacht tegen de Nederlandse regering is namelijk een Romantisch kenmerk. Hij strijdt namelijk fel tegen de uitbuiting van de Indonesische bevolking. Dit valt te herleiden op het Romantische respect voor ‘het eigene’: elk volk, elke gemeenschap heeft een eigen cultuur en is daarom bijzonder. Elk volk is een samenhangende gemeenschap en moet dan ook autonoom zijn en blijven. Door een aanklacht te doen tegen alle uitbuiting, vervult Multatuli dit kenmerk.

Naast het eigene, voldoet Multatuli ook aan andere duidelijke kenmerken van de Romantiek. Zo stelt hij het gevoel ver boven het verstand: ook al bleek achteraf dat Max Havelaar er beter vanaf zou zijn gekomen wanneer hij rustig zijn werk bleef doen in Rangkasbitung, verkoos hij zijn gevoel de overhand te geven en handelde hij volgens datgene, waarvan hij dacht dat het beste zou zijn voor de bevolking in Lebak. Citaat: ‘Rechtvaardig voortestaan, den geringe te beschermen tegen den machtige, den zwakke te beschutten tegen de overmacht van den sterke, het ooilam van den arme terug te vorderen uit de stallen des vorstelyken roovers…’ Telkens weer weet Max zijn daden te rechtvaardigen laat hij de lezers weten waarom hij de dingen heeft gedaan zoals ze gegaan zijn.

Een ander argument waarom de ‘Max Havelaar’ valt onder de Romantiek, is het feit dat Multatuli regelmatig de dichter Heinrich Heine citeert. Heinrich Heine was een Duits dichter uit de 18^e eeuw. Zijn vele werken worden tot de Romantiek gerekend en zijn gedichten staan bekend om de overmaat aan ironie en spitsvondigheid. Deze gedichten worden telkens weer gehekeld door de tegenpool van al het Romantische en empirische, Batavus Droogstoppel. Nadat Stern weer eens een gedicht van Heine heeft voorgedragen aan een schone jongedame, schrijft Droogstoppel een heel betoog (‘Beschouwingen omtrent de waarheidsliefde van iemand die het volgend prul van Heine vóórzegt aan een jong meisje dat in de suite zit te breien’) waarin hij elke zin, elk woord van Heine naar beneden probeert te halen. Deze voorliefde van Multatuli voor deze Romantische dichter komt telkens weer naar voren en geeft dus aan dat we te maken hebben met Romantische literatuur.

Als laatste argument wil ik graag verduidelijken aan de hand van ‘Het zeventiende hoofdstuk’. In dit hoofdstuk wordt de Romantische, doch tragische liefdesgeschiedenis van Saïdjah en Adinda verteld. Nadat de buffel van Saïdjah weer is afgepakt door de plaatselijke regent, besluit hij voor drie jaar te gaan werken in Batavia. Hij spreekt met zijn geliefde Adinda af om elkaar over drie jaar weer te ontmoeten zodat hij genoeg geld heeft om samen te gaan leven. Wanneer hij uit Batavia terugkomt, ontdekt hij dat Adinda samen met haar gezin moest vluchten en is gedood door de Nederlandse troepen. Als hij Adinda’s verminkte lichaam vindt, is zijn verdriet zo groot dat hij een bajonet zoekt en zichzelf van het leven berooft. Dit verhaal is zeer kenmerkend voor de Romantiek, mede door Saïdjah’s zelfdoding aan het einde van het verhaal. Ook deze passage is dus Romantisch te noemen.

Concluderend stel ik dus dat ‘Max Havelaar’ van Multatuli representatief is voor het Romantische gedachtegoed uit zijn tijd. Verscheidene redenen hebben mij tot deze conclusie gedreven: Multatuli’s respect voor het eigene, zijn handelingen uit gevoel, zijn voorliefde voor de Romantische dichter Heinrich Heine en het romantische liefdesverhaal van Saïdjah en Adinda.
Dit verhaal, deze aanklacht tegen de Nederlandse regering, een ware heldendaad. Dit wereldwijd geprezen boek moet gelezen blijven worden en is dus zeker aan te raden.

Verwerkingsopdracht 'Het Rookoffer'

Boek: Het Rookoffer
Schrijfster: Tessa de Loo

Aantal pagina's: 92
ISBN: 90 700 66 60 2

   
Samenvatting
Barbara Rozemeyer is een docente Frans op een middelbare school. In haar eindexamenklas zit de jonge geweldenaar Guido Maenhout. Hij is buitengewoon slim, knap om te zien en getalenteerd. Zo op het eerste gezicht vindt Barbara de perfectie in deze jongen maar niets, maar als ze hem toevalligerwijs tegenkomt in de regen vraagt ze of hij binnenkomt zodat ze hem een boek kan geven, Chèri genaamd. Dit is het begin van een langdurige affaire tussen docente en leerling. Guido bezoekt zijn docente nachtelijks, om zo tot diep in de nacht de liefde met haar te bedrijven. Dit alles met problemen, ruzies en ontslag tot het gevolg.

Thema en motieven
Thema: Het hoofdthema uit het boek is de relatie tussen een leerling en zijn lerares en welke gevolgen dit met zich meebrengt. Zo probeert de schoolleiding Guido op elke incident dat zich voordoet te diskwalificeren voor het examen en blijkt al vrij snel in het begin van het boek dat Barbara haar ontslag zal moeten gaan indienen.

      Als ik enkel naar Guido kijk, kan het thema ook het verlangen naar vrijheid zijn. Guido wil zich namelijk niet binden; niet aan Barbara, niet aan school en zelfs niet aan zijn eigen persoonlijkheid: Guido houdt ervan om andere karakters aan en deze door middel van  toneelspel te uiten.


Motieven:             - taboes: Barbara is 18 jaar ouder dan Guido en toch kan zij de verleiding niet
                                     weerstaan en is zij niet in staat om haar relatie met hem te beëindigen.
                                     - het boek Chèri: dit Franstalige boek komt steeds terug in verschillende
                                     passages uit het verhaal: Guido voert meerdere malen stukjes op die uit Chèri
                                     en Barbara en Guido worden in het verhaal beiden vergeleken met de twee
                                     hoofdpersonen uit het boek, die voor eenzelfde probleem staan.
                                     - liefde: Barbara koestert een enorme liefde voor haar jonge god, waardoor
                                     ze maar geen afscheid van hem kan nemen en het voor hem op blijft nemen.
                                     Naar mijn idee wordt, naarmate het boek vordert, duidelijk dat Guido meer
                                     lust dan liefde voor zijn lerares voelt.
                                     - dilemma: in het boek worstelt Barbara telkens met één vraag: moet ze
                                     Guido buiten school blijven zien of niet? Ze kan maar geen oplossing vinden.

Personen en hun problemen
Barbara Rozemeyer: Barbara kan niet goed met dit grote probleem overweg. Ze blijft maar twijfelen en oplossingen bedenken, maar Guido hoeft maar langs te komen en ze is alweer verleidt door de liefde. Ze geeft mij sterk de indruk dat ze voor het probleem wegloopt: stiekem hoopt ze dat het probleem zich vanzelf zal oplossen en daarom wil ze er eigenlijk zo min mogelijk aan denken en blijft ze alle gedachten over Guido uit haar hoofd duwen.

      Guido Maenhout: Guido speelt in het verhaal als persoon wel een belangrijke rol, maar zijn gedachten komen niet naar voren. Het werd mij echter wel steeds duidelijker dat Guido te lichtzinnig dacht over zijn affaire met Barbara: hij bedreef de liefde met haar wanneer hij zin had en hij gebruikte haar appartement voornamelijk als toevluchtsoord om zijn ouders in de waan te laten dat hij naar school ging. Qua karakter is al duidelijk dat Guido een toneelspeler is: hij staat niet zo dicht bij de grond maar zweeft er een beetje boven. Hierdoor krijg ik de indruk dat het hem allemaal niet zo boeit en dat hij wel ziet wat er gaat gebeuren. 

     Omdat Barbara de hoofdpersoon is in dit verhaal, denk ik dat de literaire stroming hier voornamelijk romantiek is, omdat zij continu het ‘Guido-probleem’ uit de weg gaat en het niet probeert op te lossen.
     
Ruimte
De ruimte speelt in dit verhaal een niet al te kleine rol. Zo ben ik van mening dat de affaire van Barbara met Guido nooit zo’n groot probleem zou zijn geweest, als zij geen docente was en hij geen leerling. De middelbare school waar Barbara lesgeeft is streng katholiek, en haar affaire kan dus niet door de beugel. Zij wordt dan ook vriendelijk verzocht (lees: gedwongen) ontslag te nemen.

      Voor Barbara zelf speelt ruimte ook een grote rol: ze heeft het idee dat ze continu word bekeken door de stad omdat iedereen haar kent. Ze voelt zich niet meer op haar gemak en wil zo snel mogelijk de stad verlaten omdat iedereen over haar roddelt.
In   het verhaal wordt het appartement van Barbara heel vaak als toevluchtsoord gebruikt door Guido: hier beleven ze al hun avontuurtjes en hier komt Guido wanneer zijn ouders denken dat hij op school zit. Deze ruimte komt telkens weer terug en staat als symbool voor de affaire van Barbara en Guido.
      Het hele verhaal zal voor Barbara ook heel anders zijn gelopen, als zij zich in een andere ruimte bevond en niet continu de hete adem van school in haar nek voelde.
     
Mening
1.  Ik vond het boek gemakkelijk om te lezen: het was niet al te zware kost en hierdoor had ik het in no time uit. Dit komt naar mijn mening voornamelijk omdat het een boekenweekgeschenk is, dit verklaart ook waarom het een niet al te dik boek was.

       Ik vond echter wel dat de schrijfster het lezen iets moeilijker maakte dan nodig, omdat zij niet chronologisch heeft geschreven. Zo moest ik een paar keer terugbladeren om te begrijpen wat ik op dat moment aan het lezen was, wat het onnodig vervelend maakte.
2.   Het boek heeft mij niet bijzonder geraakt. Ik voelde na een tijdje toch wel een beetje ‘medelijden’ tegenover Barbara, omdat zij werd veroordeeld en beoordeeld vanwege haar gevoelens tegenover een jongen. Ik ben het hier niet mee eens, aangezien je niet zelf bepaalt op wie je verliefd word en op wie niet.
      Buiten het gevoel van medelijden wist mevrouw De Loo mij niet echt diep te raken.
3.   Ik denk niet dat het de intentie was van de schrijfster om haar visie met het publiek te delen. Het verhaal is eerder een verslaggeving wat een onlangs gebeurt incident. Hiermee typeert de schrijfster zich als een journalist.
4.   Naarmate ik in het boek vorderde, begon ik een mening te vormen over het probleem. Ik vond het niet kunnen dat een docente zó werd behandeld door de gehele maatschappij, omdat zij slechts liefde voelde. Ik kan niet voor of tegen de schrijfster zijn, aangezien zij haar mening niet met ons deelde. Toch vond ik het een goed boek om te lezen, omdat ik werd geprikkeld om zelf een oordeel te vormen.
5.   Omdat het boek de werkelijkheid goed weergeeft, vind ik het een goed boek. Het boek komt uit 1986 en is dus van ruim voor mijn tijd. Toch vind ik dat dit onderwerp niet verouderd is en daarom vond ik het een goed boek om te lezen.
6.   Het Rookoffer werkte zeer vernieuwend voor mij: zoals ik bij 5. ook al vertelde, prikkelde het boek mij om zelf een mening te gaan vormen over zo’n affaire. Ik ben toen tot de conclusie gekomen dat ik het niet eens was met de manier waarop de school en alle betrokkenen handelden tegenover Barbara. Dit was dus zeer vernieuwend.
7.   De schrijfstijl was voor mij zeer aangenaam. Ik heb zelf het idee dat ik nog niet helemaal toe ben aan alle zware literatuur en daarom vind ik het fijn om iets redelijk simpels te lezen. Mijn vocabulaire is groot genoeg om het hele boek goed te begrijpen en de zinsbouw was ook prettig.

Concluderend vind ik Het Rookoffer een leuk boekje om te lezen. Mijn enige kritiekpuntje is het feit dat de schrijfsters niet chronologisch schrijft, wat niet altijd even prettig was. Dit boekenweekgeschenk is zeker een aanrader.

Tobias Wouters

Recensie 'De Kroongetuige'

Titel: De Kroongetuige
Auteur: Maarten ’t Hart

Uitgever: De Arbeiderspers
ISBN: 90 295 2022 1
Aantal pagina’s: 212
Prijs: vanaf 8 euro

Deze misdaadroman is een creatie van de alom bekende Maarten ’t Hart. ’t Hart bereikte, na al een paar boeken te hebben geschreven, een doorbraak in 1978 met het later verfilmde succes Een vlucht regenwulpen. Hierna publiceerde hij nog vele boeken en de teller staat inmiddels op 41. De Kroongetuige verscheen in 1983 en bestaat uit één grote mengelmoes van misdaad, huwelijk, biologie, filosofie, feminisme en klassieke muziek. Naast het schrijven had meneer ’t Hart ook het handje van optreden in vrouwenkleren. Zo baarde hij veel opzien door op het Boekenbal van 1991 uit de kast te komen als travestiet. Hierna trad hij nog vaker op als ‘Maartje’, waar hij in 2000 mee stopte.

Samenvatting
Thomas Kuyper is een wetenschappelijk hoofdmedewerker in een Medisch Biologisch Laboratorium te Leiden. Ten tijde van zijn teleurstellende huwelijk ontmoet hij Jenny Fortuyn, waar hij meteen verliefd op wordt. Nadat Jenny hem na een kroegentocht de bons geeft midden in de nacht, blijkt zij de volgende dag spoorloos verdwenen te zijn. Aangezien Thomas de laatste was die met haar omging wordt hij aangewezen als hoofdverdachte. Ondanks al zijn ontkenningen wordt hij in voorlopige hechtenis genomen in afwachting tot zijn proces. Ondertussen gaat Leonie, zijn vrouw, op eigen onderzoek uit met de hoop dat Thomas inderdaad onschuldig is.

Veel achtergrond
Met veel achtergrond bedoel ik de rijkdom aan informatie die ’t Hart met ons deelt in zijn boek. Zo komt zijn achtergrond als gedragsbioloog sterk naar voren in de hoofdpersoon: Thomas is een medewerker in een Medisch Biologisch Laboratorium die op dat moment bezig is met een studie naar kannibalisme (= bepaald gedrag) onder ratten. Daarnaast is bekend dat voor Maarten ’t Hart klassieke muziek ‘de enige muziek is die bestaat’. Thomas en Leonie houden allebei van klassieke muziek en dan met name van Robert Schumann en Guiseppe Verdi. Er komen geregeld concerten van beiden naar boven in verschillende passages. 

Regelmatig wordt ook de Duitse filosoof Nietzsche aangehaald. Zo wordt deze filosoof in de meest ongewone situaties geciteerd waarmee naar voren komt dat we in het boek met een zeer intellectuele hoofdpersoon te maken hebben (die verzonnen is door een zeer intellectuele schrijver).

Onduidelijke titel
Nadat ik het boek had dichtgeklapt omdat het uit was, begreep ik nog steeds niet waarom ’t Hart in vredesnaam voor de titel ‘De Kroongetuige’ heeft gekozen. Het was voor mij namelijk niet duidelijk wie nou precies deze kroongetuige is. Zo wordt de oude man die tegenover het laboratorium woont tijdens de rechtszaak betiteld als Kroongetuige in de zaak tegen dhr. Kuyper. Echter, de informatie die deze man verschafte bleek helemaal niet kloppend te zijn en uiteindelijk bleek dat de man niets van waarde medegedeeld had. 

Op internet tieren de suggesties voor een mogelijke titelverklaring ook welig: zo is een kind in een huwelijk volgens Nietzsche de ongewenste kroongetuige, en denkt Leonie gedurende het hele boek de kroongetuige te zijn omdat zij denkt te weten waar het lijk van Jenny is en wat er precies is gebeurd.
Vanwege deze drie mogelijkheden vind ik de titel jammerlijk gekozen. Ik hou van duidelijkheid in een verhaal en daarom vind ik de titelkeuze niet genoeg overwogen, alhoewel het plot, de titel buiten beschouwing latend, niet moeilijk te begrijpen is.

Abrupte afronding
Een ander minpunt aan dit boek vind ik het abrupte einde. Ik zal men niet gaan verklappen wát de precieze uitkomst van het verhaal is, maar het lijkt erop alsof ’t Hart na 200 bladzijden geschreven te hebben, opeens geen zin meer had om nog door te gaan en daarom een einde verzon dat maximaal 10 bladzijden beslaat. Hij doet voorkomen alsof van de een op de andere bladzijde opeens alles duidelijk is en blijkbaar al de betrokkenen opeens wakker werden geschud en tot een oplossing kwamen. 

Zo beschrijft hij in minder dan 10 bladzijden hoe Jenny is verdwenen en wat er die nacht allemaal is gebeurd. Een beetje detective weet zijn verhaal naar mijn idee in een spannende ontknoping te verduidelijken of langzaam naar het slot toe te werken. ’t Hart gebruikte geen van deze methoden, maar een mengeling daarvan: de ontknoping was weliswaar plots, maar niet op de goede manier. Na de donderklap volgde een ellenlange, saaie passage waarna de bliksemflits pas toesloeg. Zo verdeelde hij de ontknoping in tweeën wat het tot een lang en saai geheel maakte.

Al met al vond ik De Kroongetuige een matig boek zonder veel afwisseling en een slordige afronding. Inhoudelijk was het zeker een goed verhaal, maar de schrijver geeft mij het idee dat de zin om te schrijven even over was, waardoor het werk amateuristisch te noemen is. Ik wil dit zeker geen aanrader noemen.

Tobias Wouters

Recensie 'Joe Speedboot'

Tommy Wieringa is de schepper van dit prachtige boek, waarin een deel van de jeugd van een gehandicapte jongen wordt beschreven op een aangrijpende manier.
Tommy Wieringa schreef boeken als ‘Alles over Tristan’ (Halewijnprijs, 2002) en ‘Ik was nooit in Isfahaan’, waarmee hij, net zoals met al zijn andere boeken, groot succes behaalde bij het Nederlands én buitenlands publiek. In de Volkskrant en het NCR Handelsblad werden de recensies gevuld met lof. Kortom, ik verwachtte veel van dit boek.

Samenvatting
Fransje Hermans is een jongen van 14 jaar die in het fictieve Lomark woont, samen met zijn vrienden Engel Eleveld, Joe Speedboot en Christof Maandag. Door een ongeluk kan hij alleen nog maar zijn rechterarm gebruiken en met heel veel moeite ook een klein beetje lopen, maar verder is hij alle gevoel kwijt, inclusief zijn spraakvermogen.
In het boek loopt men mee op het levenspad dat Frans bewandelt tot hij volwassen is. Je volgt hem tijdens voor –en tegenspoed, ontdekkingen van een puber en problemen die hij moet zien te overwinnen.

Meeslepend
De manier waarop Wieringa dit boek schrijft is boeiend, opvallend maar daardoor zeer meeslepend. Er wordt vaak beeldspraak gebruikt en vooral wanneer Joe spreekt komen er, geheel onverwachts, mooie, interessante en filosofische uitspraken tevoorschijn. Hiermee wil ik zeggen dat Wieringa gedachten publiceert die niet alleen goed bij het verhaal passen maar de lezer soms ook aan het denken zet. Dit zorgt ervoor dat ik tot het einde geboeid aan het lezen was en het boek ook lastig weg kon leggen omdat ik wilde weten hoe het verder ging.

Verhaallijn
Het boek bevat geen duidelijke verhaallijn, zoals sterk naar voren komt in bijvoorbeeld de ‘Harry Potter’ reeks. Men kan dit boek eerder zien als een ‘autobiografie’ (het is natuurlijk niet geschreven door Frans Hermans, maar deze is wel de ik-persoon) uit het leven van een puber. Juist omdat het een ‘autobiografie’ is van een leeftijdsgenoot kan ik mijzelf in sommige passages herkennen en me met Fransje identificeren wat het tot een boeiend boek maakt. De kracht  is dus juist dat er niet een verhaal wordt beschreven, maar de gebeurtenissen uit een levensverhaal apart. Dit zorgt er voor dat de acties op bladzijde 10 volkomen los staan van de acties op bladzijde 150, waardoor je het gevoel krijgt dat je korte anekdotes leest met telkens dezelfde hoofdpersoon, wat het tot een leuk en goed te volgen geheel maakt.

Onduidelijke titel
Ondanks dat ik het een zeer goed boek vond, vind ik dat de schrijver een rare keuze heeft gemaakt door als titel ‘Joe Speedboot’ te kiezen. Ik zou het boek eerder ‘Frans Hermans’ noemen omdat Joe naar mijn idee helemaal niet zo centraal staat als de titel van het boek doet denken. Joe speelt zeker een belangrijke hoofdrol in het verhaal, maar ik wil niet zeggen dat deze rol maakt dat het boek ‘Joe Speedboot’ heet. Ik vind dit toch wel een negatieve kant van het boek omdat deze verkeerd gekozen titel naar mijn idee makkelijk anders had gekund.

Concluderend kan ik zeggen dat ‘Joe Speedboot’ en zeer leuk boek was dat ik met alle plezier heb gelezen. Wieringa kan prachtig vertellen en hij heeft het boek volgestopt met prachtige, filosofische uitspraken die me voor altijd bij zullen blijven.

Tobias Wouters

Titel: Joe Speedboot
Auteur: Tommy Wieringa
Uitgever: De Bezige Bij
ISBN: 978 90 234 6424 2
Aantal pagina’s: 316
Prijs: vanaf 5 euro

Recensie 'Loverboys'

Titel: Loverboys
Auteur: Helen Vreeswijk
Uitgever: Manteau
ISBN: 9789022324431
Aantal pagina’s: 314
Prijs: variërend van €3.95 tot €17.95

‘Loverboys’ is een boek geschreven door Helen Vreeswijk. Helen Vreeswijk is een opkomend schrijfster die al haar ervaringen in haar boeken probeert te leggen. Zo begon ze als vingerafdrukdeskundige en schrijfsters van de kinderpagina van het personeelsblaadje. Ze raakte betrokken bij meerdere onderzoeken naar ontvoeringen, moorden en afpersing. Inmiddels werkt ze als assistent rechercheur bij de Nederlandse recherche.
Vanwege al deze betrokkenheid besloot mevrouw Vreeswijk al haar ervaringen door middel van boeken te reproduceren om als informatiebron te dienen voor de onwetende tiener.
Zo bevatten haar boeken aan het eind van elk verhaal tips om gevaren te omzeilen en loverboys te ontmaskeren.

Samenvatting
Lisa en Kelly zijn twee onschuldige tienermeisjes die naar de middelbare school gaan. Door wat opschepperij en winkeldiefstal komen zij in aanraking met de knappe Mo en zijn vriend Ramon. Lisa en Kelly raken volkomen in de ban van deze loverboy en voor ze het weten werken ze allebei als hoer in Arnhem of België. Zullen deze hartsvriendinnen weer bij elkaar komen en uit de prostitutie geraken, ondanks alle opruiende taal van Mo en zijn trawanten?

Cliché
Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Lisa en Kelly. Men volgt ze allebei wanneer ze in een hachelijke situatie te Arnhem en Antwerpen terecht komen. Het verhaal dient het fenomeen ‘Loverboys’ te illustreren en daarmee de lezer(es) alert te maken voor deze gemaskeerde monsters. Dit zorgt voor een clichématig boek dat een beetje doet denken aan het opgeheven wijsvingertje dat je eraan herinnert om niet alleen naar het uiterlijk te kijken en niet naar de beloftes van een onschuldig lijkende jongen te luisteren.

Sprookje
Tot mijn spijt moet ik ook meedelen dat dit boek net een sprookje is, vertaald naar de eenentwintigste eeuw. De hoofdpersoon komt in een benarde situatie terecht en wanneer alle hoop vervlogen lijkt, komt daar de held uit de schaduw opdoemen en biedt met zijn ene hand hulp aan en met zijn andere hand slaat hij de slechterik knock-out. Dit zorgt ervoor dat de lezer het verhaal na een tijdje enigszins kan invullen en de uitkomst kan voorspellen.

Realistisch
Ook al heeft dit boek veel weg van een sprookje, biedt het toch een realistisch beeld van het heden en de situatie waarin je kan verkeren wanneer je een echte loverboy tegenkomt. Vreeswijk geeft een goede illustratie van de handelingen van deze loverboys, waar we toch veel van horen, en komt ook met oplossingen om dergelijke problemen te voorkomen. Dit zorgt ervoor dat de lezer voldoende wordt geïnformeerd.

Al met al vond ik dit boek teleurstellend. Te clichématig, te veel het sprookjes idee en te kinderlijk verteld. Dit resulteerde in een saai boek dat eerder een kwelling dan een plezier was om te lezen.  Ik had van iemand die zelf bij de recherche werkt meer actie, spanning en formeler taalgebruik verwacht.

Tobias Wouters